Je had je voorgenomen het anders te doen dan je ouders. Meer geduld, meer luisteren, minder streng of juist duidelijkere grenzen. En toch hoor je jezelf soms precies dezelfde dingen zeggen. Of je merkt dat je op dezelfde manier boos, bezorgd, controlerend of afstandelijk reageert.
Misschien maakt dat je boos, verdrietig of machteloos. Want je had je juist voorgenomen dat jij het anders wilde gaan doen en niet aan jouw kind doorgeven waar jij last van hebt gehad.
Hoor je jezelf wel eens een van onderstaande vragen stellen:
- Waarom reageer ik toch hetzelfde als mijn ouders?
- Waarom neem ik patronen uit mijn jeugd mee in mijn opvoeding?
- Waarom weet ik wel wat ik anders wil doen, maar lukt het niet?
- Hoe doorbreek ik opvoedpatronen?
- Kan ik voorkomen dat mijn kind dezelfde last meekrijgt?
Ervaar je dat jouw kinderen reageren met uitdagend gedrag op jouw ouderschap en manier van opvoeden?
Lees dan verder. Hieronder leggen we uit hoe dat werkt dat je toch hetzelfde als je ouders reageert en hoe onze eigen kindertijd ons ouderschap beïnvloedt.
Waarom reageer ik toch hetzelfde als mijn ouders?
Voordat je verder leest vind ik het belangrijk om aan te geven dat onze ouders niets verkeerd hebben gedaan. Onze ouders hebben naar hun beste kunnen en ook met hun eigen bagage vanuit hun kindertijd ons opgevoed. Ook in een tijd dat er minder bewustzijn op was en hun patronen diep vertrouwd voelden. En daar hoort alles bij, alles dat er wel en niet is geweest.
Ik nodig je uit om voor jezelf eens na te gaan hoe er vroeger bij jullie met boosheid werd omgegaan? Mocht je boos zijn? Of was er bijv. een sterke hang naar harmonie. Of was er juist veel boosheid en ruzie bij jullie thuis en voelde dat misschien onveilig? En hoe werd er op jou gereageerd als je wel boosheid liet zien? Was er iemand in jullie gezin die zich extreem verantwoordelijk voelde voor anderen en daarmee vaak zijn/haar eigen grens overging. Was er ruimte voor emoties bij jullie in de familie of waren er juist veel emoties bij zichtbaar bij je ouders. En ging jij misschien wel voor hun welzijn zorgen. Kon jij jezelf zijn of heb je je veel aangepast om misschien de harmonie te behouden of juist daarmee gezien te worden door je ouder(s)
In stressvolle situaties, dat ouderschap regelmatig geeft, grijpen we onbewust vaak terug op wat ons bekend is. Daardoor kun je precies reageren zoals je vroeger zelf hebt meegemaakt, ook wanneer je daar bewust afstand van hebt genomen. En kinderen zijn daarbij onze grootste triggers en spiegels. Dat doen ze niet expres, het zijn vaak onze pijnpunten waarin we geraakt worden. En zijn onze kinderen gewoon kind.
Hoe beïnvloedt mijn kindertijd mijn ouderschap?
Het hoeft ook niet om letterlijk gedrag te gaan dat je hebt gecopiërd maar ook gedrag dat je onbewust door de dynamiek in jullie familiesysteem bent gaan ontwikkelen.
Stel dat je voor dat je geen ruimte hebt ervaren om je emoties te uiten omdat een ouder daar niet mee overweeg kon of te sterk reageerde of die heel veel zorgen gingen maken dan kun je de overtuiging gaan ontwikkelen dat je altijd sterk moet zijn. Of ontdekte je dat als ik maar lief ben en er voor mijn ouder ben dan word ik gewaardeerd en gezien. Of mijn ouders zijn zo druk, of gestressed of ziek ik help ze wel! Ook kunnen er situaties zijn ontstaan dat je altijd op eieren liep omdat er een ouder ziek was, gestressed of depressief of er veel ruzie was.
Je kunt bijvoorbeeld hebben geleerd om:
- Altijd sterk te zijn;
- Conflicten te vermijden;
- Te pleasen;
- Verantwoordelijkheid over te nemen;
- Weinig ruimte in te nemen;
- Emoties binnen te houden;
- Controle te houden om je veilig te voelen.
Die patronen kunnen later zichtbaar worden in je ouderschap.
Een voorbeeld is er werd vroeger misschien weinig gepraat over gevoelens en merk je nu dat je dichtklapt wanneer je kind emotioneel wordt. Of je moest juist veel rekening houden met anderen en merk je dat je nu moeite hebt om grenzen te stellen aan je eigen kind. Uiteraard ontwikkel je door wat je meemaakt je kwaliteiten. Als je bv. al jong leert om rekening te houden met anderen ontwikkel je een groot verantwoordelijkheidsgevoel en keerzijde kan zijn dat je het lastig vindt om grenzen te stellen.
Waarom lukt het niet om het gewoon anders te doen?
Waarschijnlijk weet je veel over wat hierboven beschreven staat maar is het vaak toch lastig om het anders te doen. Als een situatie je raakt, d.w.z. dat je sterker reageert dan passend voor de situatie is, en dat gebeurt vaak in het ouderschap kun je heel goed weten wat je anders wilt doen. Maar als een situatie je raakt, reageert je lichaam soms sneller dan je hoofd.
Al onze oude ervaringen liggen onbewust opgeslagen in ons systeem. Oude patronen die niet alleen te maken hebben met gedachten, emoties, overtuigingen maar ook loyaliteit, verwachtingen binnen het familiesysteem. En zitten diep in ons verankerd en we willen onbewust niet buitengesloten worden van een familiesysteem.
Wat heeft mijn familiesysteem hiermee te maken?
Je maakt deel uit van een familiesysteem waarin normen, waarden, gewoonten, rollen en overtuigingen en ook trauma van generatie op generatie kunnen worden doorgegeven. Waar kun je dan aan denken:
- Vrouwen die altijd voor iedereen zorgen;
- Vaders die weinig emotie lieten zien;
- Kinderen die vroeg verantwoordelijkheid dragen;
- Conflicten die worden vermeden;
- Sterke behoefte aan controle;
- Angst om fouten te maken;
- Jezelf wegcijferen om de vrede te bewaren.
Uiteraard komt niet ieder patroon rechtstreeks uit je jeugd en is niet alles is terug te voeren op je ouders. Maar je gezin van herkomst kan wel veel invloed hebben op hoe je vandaag zelf als ouder maar ook als partner, werknemer/gever, vriend of vriendin reageert.
Hoe doorbreek je opvoedpatronen?
Als je een patroon wilt doorbreken begint dat niet met jezelf nóg harder te corrigeren. Het begint met waarnemen van je reactie en begrijpen waarom je reactie zo vanzelfsprekend voelt. Jezelf niet veroordelen maar met begrip kijken, onderzoeken, erkennen en ook mogen voelen wat er te voelen is. Je doet namelijk niets verkeerd net zoals je ouders niets verkeerd hebben gedaan. Je wordt je alleen maar bewust van dat jij het graag anders wilt gaan doen.
Is daar een quick fix voor?
Nee helaas niet. Patronen waar we ons jarenlang onbewust van zijn geweest hebben bewustzijn, ruimte en tijd en stappen nodig.
Wat je daar bij kan helpen is:
- Eerst herkennen welk patroon steeds terugkomt;
- Onderzoeken waar het vandaan komt;
- Onderscheid maken tussen wat van jou is en wat je hebt overgenomen;
- Voelen welke plek en verantwoordelijkheid bij jou horen;
- Ruimte maken voor een andere reactie.
Pff, merk je nu kan ik dat wel alleen? Lees dan hieronder eens verder wat een opvoedopstelling voor je kan betekenen als jij anders wilt opvoeden dan je ouders.
Hoe kan een opvoedopstelling helpen?
Een opvoedopstelling is een familieopstelling gericht op jouw vraag als ouder. Je onderzoekt welke patronen uit je familiesysteem invloed hebben op je reactie naar je kind.
Bij een opvoedopstelling hoeft je kind niet mee en werk je 1 op 1 met de coach. De aandacht ligt op jouw plek als ouder. Je onderzoekt wat je mogelijk hebt overgenomen of bent gaan dragen voor je ouders en kijkt welke verantwoordelijkheid wel of niet bij jou hoort.
Het doel is niet om je ouders de schuld te geven. Onze ouders hebben niets verkeerd gedaan. Onze ouders hebben naar hun beste kunnen en ook met hun eigen bagage vanuit hun kindertijd ons opgevoed. Ook in een tijd dat er minder bewustzijn op was en hun patronen diep vertrouwd voelden. En daar hoort alles bij, alles dat er wel en niet is geweest.
Anders opvoeden zonder je ouders af te wijzen
Anders kiezen dan je ouders betekent niet dat je hun liefde, inzet of manier van opvoeden afwijst. Je kunt erkennen wat je hebt ontvangen en je ouders helemaal insluiten én tegelijk besluiten dat sommige patronen bij jou stoppen.
En met je hoofd besluiten dat je het anders wilt doen we allemaal maar het daadwerkelijk ook gaan voelen en toepassen vraagt een diepere bewustwording die vaak voorbij de woorden gaat.
Wil je stoppen met een patroon dat je niet wilt doorgeven?
Merk je dat je steeds reageert zoals je ouders, terwijl je dat juist anders wilt? In een individueel traject kunnen we onderzoeken welke patronen uit jouw familiesysteem meespelen en wat er nodig is om daar beweging in te brengen.